Kripto ile pasif gelir: Sadece al-sat’tan fazlası

Kripto para ile para kazanmak isteyenlerin çoğu, madencilik ve al-sat işlemlerinin ötesine bakmıyor. Oysa kripto dünyasında gelir elde etmenin tek yolu bunlar değil; hatta bazı yöntemler çok daha avantajlı. Aslında, kripto sektöründe pasif gelir elde etmek için birçok farklı seçenek mevcut. Bu yazıda, bu yöntemleri inceleyeceğiz.

Masternode’lar

Masternode’lar, kriptoda pasif gelir elde etmek için oldukça kârlı bir araçtır. Masternode, blok zincirinde zincirin bir kopyasını saklayan ve işlemleri doğrulayıp onaylayan bir düğümdür (sunucu). Ayrıca, ağın gelişiminde de söz sahibidir.

Masternode’lar, blok zincirine ödül karşılığında blok ekleme açısından madenciliğe benzer şekilde çalışır. Temel farklar şunlardır:

• Ağ, en uzun süre ödeme almayan düğümleri ödüllendirir;
• Güçlü bilgisayar donanımlarına (ekran kartı, ASIC gibi) ihtiyaç yoktur. 

Masternode başlatmak için gerekenler: 

• bir kripto cüzdan; 
• ağ ile senkronizasyon;
• kesintisiz internet bağlantısı;
• ağın kripto parasıyla teminat yatırımı.

Masternode ile gelir elde etmek için yatırım yapacağınız kripto parayı seçmeli, bir sanal sunucu kiralamalı, özel yazılımları (senkronize edilmiş bir kripto cüzdan dâhil) kurup yapılandırmalı ve teminat olarak token yatırmalısınız.

Yatırılması gereken teminat, ağa göre çok değişkenlik gösterir ve onlarca dolardan on binlerce (hatta yüz binlerce) dolara kadar çıkabilir. Ayrıca, masternode operatörü ağ kurallarını ihlal ederse yatırılan teminat tamamen kaybedilebilir. Gelir de büyük ölçüde değişken olup, ortalama olarak günde birkaç dolardan onlarca dolara kadar çıkabilir.

Masternode’ların çalışma şekli, bulundukları ağa göre değişir. Örneğin Dash ağında Masternode’lar, anonim işlemleri sıra beklemeden işler.

Masternode listeleri, yatırım getirisi ve daha fazla bilgi için masternodes.online adresini inceleyebilirsiniz.

Staking

Staking de kripto ile pasif gelir elde etmenin bir başka yoludur ve proof-of-stake (PoS) konsensüs algoritmasını kullanan ağlarda uygulanır. Bu yöntem, enerji yoğun madenciliğe alternatif olarak geliştirilmiştir; burada ödüller, güçlü donanımlarla karmaşık hesaplamalar yapmak yerine coin’leri “tutmak” karşılığında verilir. Staking ile gelir elde etmek için pahalı ekipman almanıza gerek yoktur; bunun yerine, belirli miktarda ağın kendi token’ını cüzdanınızda ya da özel bir platformda tutmanız yeterlidir.

Staking için genellikle yüksek bir başlangıç sermayesi gerekir. Örneğin Ethereum ağında doğrulayıcı olmak için 32 ETH (yazı sırasında yaklaşık 60.000 $) stake etmek gereklidir. Bu nedenle çoğu ETH yatırımcısı, merkezi/merkeziyetsiz borsalar ve otomatik piyasa yapıcılar üzerinden staking havuzlarına katılır.

Proof-of-work (PoW) algoritmasını kullanan ağlarda havuz üyelerine madenci, PoS havuz üyelerine ise forger denir.

Staking’den elde edilen gelir, kilitlenen coin miktarına ve varlıkların tutulduğu süreye bağlıdır.

Kripto kredi verme

Bu pasif gelir yöntemi, banka mevduatına benzer. Fonlarınızı P2P platformları üzerinden veya aracı (örneğin bir merkeziyetsiz kredi platformu ya da merkezi borsa) ile faiz karşılığında ödünç verirsiniz.

Böylece kripto varlıklarınız sizin adınıza çalışır ve aracı (kullanıyorsanız) işlemin tüm koşullarının yerine getirilmesini garanti eder; böylece piyasada al-sat yapmanıza ve birikiminizi riske atmanıza gerek kalmadan gelir elde edebilirsiniz. Platform, bu garantiler karşılığında kârınızdan belirli bir yüzde alır.

Kripto kredi platformlarının listesini defillama.com adresinde “Lending” sütununda bulabilirsiniz.

Farming

Kriptoda pasif gelir elde etmenin bir diğer popüler yolu da farming/yield farming’dir. Kripto varlıklarınızı bir likidite havuzunda tutarsınız ve karşılığında LP token’ları (likidite sağlayıcı token’ları) alırsınız; bu token’ları da stake ederek ek gelir elde edebilirsiniz.

Likidite havuzu, akıllı bir sözleşmede kilitli token’lardan oluşan bir havuzdur. Merkeziyetsiz alım-satım, kredi ve diğer işlemler için kullanılır.

Örneğin, belirli miktarda ETH almak istiyorsunuz ve karşılığında USDT vereceksiniz. Sizin ihtiyacınız kadar ETH’yi satmak isteyen birini beklemenize gerek yok; fonlar doğrudan havuzdan alınır ve işlem anında gerçekleşir.

Likidite havuzuna bir kripto çifti yatırılır. Havuzlara çift ekleyen kullanıcılara likidite sağlayıcı (LP) denir. Likidite sağlama karşılığında alınan ödül, havuzdaki işlemlerden alınan komisyonların belli bir yüzdesi olarak hesaplanır ve ağın yerel coin’iyle (örneğin Uniswap’ta UNI token’ı) ödenir; miktar, LP’nin toplam likiditedeki payına göre belirlenir.

Coin farming işlemleri 1inch, PancakeSwap, Uniswap, Curve Finance ve daha birçok merkeziyetsiz platformda yapılabilir. Farklı havuzların kârlılık seviyelerini coinmarketcap.com veya farming yapacağınız platformdan görebilirsiniz.

Likidite madenciliği

Likidite madenciliği, farming’e çok benzer; burada da havuza likidite eklenir. Farkı, LP token’ı yerine doğrudan komisyonun belli bir yüzdesini kazanmanızdır.

Hem merkezi borsalarda hem de DeFi platformlarında gelir elde edilebilir. Merkezi borsalarda, çoğu coin için likidite havuzları uzun süredir mevcut olduğu ve yatırımcı rekabeti yüksek olduğu için getiriler daha düşüktür. Uzun süredir faaliyet gösteren DeFi platformlarında da benzer bir durum söz konusu. Yeni projelerde (yeni açılan borsalar ve özel değişim platformları) ise, erken yatırımcılar likidite madenciliğinden yüksek oranlar elde edebilir. Ancak dolandırıcılara veya kısa sürede kapanacak, potansiyeli olmayan projelere karşı dikkatli olmalısınız.

Kripto fonları

Kripto fonlarına yatırım yapmak, kripto ile para kazanmak isteyip deneyimi olmayanlar için iyi bir çözüm olabilir.

Kripto fonları, bireysel yatırımcılara kripto alım-satım ve yatırım hizmetleri sunan kuruluşlardır.

Kripto fonu kullanırken tüm riskler önceden belirlenir; böylece yatırımcılar, yeterli bilgi ve deneyim olmadan kendi başına kripto varlık alım-satımı yapmanın getirdiği endişelerden kaçınabilir.

Bir fon seçerken şu faktörler göz önünde bulundurulmalıdır:

• projenin popülerliği, geçmişi ve itibarı;
• belgelerde şeffaflık;
• kazanma stratejileri ve hizmet ücretleri.

Ayrıca, profesyonel finansçılar ve trader’lar tarafından yönetilen kripto fonlarının da başarı garantisi olmadığını unutmamak gerekir. Kripto paralar çok dalgalı varlıklardır; kimse size %100 kâr garantisi veremez.

Temettüler

Bazı kripto projeleri, kripto para sahiplerine temettü ödemesi yapar. Bu, kullanıcıları token’ları elde tutmaya ve projeleri desteklemeye teşvik eder. Model, geleneksel finansta hissedarlara temettü ödenmesine benzer. Gelir seviyesi, elde edilen varlık miktarına göre değişir ve genellikle %3 ile %10 arasındadır. Genellikle, kripto varlıkların projenin resmi cüzdanında tutulması gerekir. Temettü sunan projeler arasında NEO, KuCoin, Komodo ve Neblio sayılabilir.

Loncalar

GameFi ile para kazanmak için çok fazla vakit harcamak gerekir; çünkü oyun oynayarak gelir elde etmek uzun sürer. Ancak bir loncaya katılmak, pasif gelir elde etmenin farklı bir yoludur.

Loncalar, yatırımcılar ile oyuncuların bir araya geldiği platformlardır. Yatırımcılar projelere para ve varlık yatırır, oyuncular ise bunları oyunlarda kullanarak gelir elde eder. Elde edilen kâr, yatırımcılar, oyuncular ve genellikle oyuncular için eğitim materyali hazırlayan yöneticiler gibi diğer aracı kişiler arasında paylaşılır.

En bilinen loncalar arasında Yield Guild Games (YGG), Good Games Guild (GGG) ve Merit Circle bulunur.

Ortaklık programları

Bazı kripto projeleri, yeni kullanıcı kazandıranlara ödüller sunar. Bunlar referans programı, ortaklık bağlantısı vb. şeklinde olabilir.

Sosyal medyada aktifseniz ve çok takipçiniz varsa, bu programlar ek gelir kaynağı olabilir. Ancak kripto piyasasında birçok dolandırıcılık ve kalitesiz proje bulunduğu için, bir projeyi önermeden önce detaylıca inceleyip kimseyi bir dolandırıcılığa yönlendirmediğinizden emin olmalısınız.

Küçük bir öz tanıtım: Tangem de partnership ve referral programları sunuyor.

NFT’ler

Bu pasif gelir yöntemi, NFT üretimi, alımı ve satımı üzerine kurulu. NFT’ler hakkında bilmeniz gereken ilk şey ise, çoğu zaman adeta bir piyango olmalarıdır.

Bazen gerçekten değerli bir NFT üretip ya da satın alıp yüksek fiyata satabilirsiniz. Sanatçı Mike Winkelmann’ın (Beeple) Everydays: the First 5000 Days tablosu NFT olarak satıldı ve rekor 69,3 milyon dolar kazandırdı.

Ancak bu tür örnekler nadirdir. Bir NFT’ye çok para yatırıp tamamını kaybedebilirsiniz. Ünlü YouTuber Logan Paul, NFT yatırımlarına meraklıdır (2021’de 4.500 NFT’ye toplam 2,6 milyon dolar harcadı). Azuki’nin Bumblebee NFT’sini 623.000 dolara aldı; 2022’de fiyatı 10 dolara düştü.

Paul’ün başarısız yatırımları bununla da sınırlı değil. Ağustos 2021’de Genesis Rocks #65 ve #68’i toplam 155.000 dolara aldı. #65 token’ı şu anda 25 dolar değerinde.

Sonuç

Kripto sektöründe pasif gelir elde etmenin birçok yolu var. Bazılarına yatırım yapmak mantıklı, bazıları ise riskli olabilir. Son karar size ait. En önemli nokta, her şeye temkinli yaklaşmak ve kolay para beklentisine kapılmamaktır. Ne yazık ki, kriptoda “fare kapanındaki peynir” benzetmesi de geçerlidir.