Sandviç Saldırıları: Varlıklarınızı Nasıl Koruyabilirsiniz?

DOGE, SHIB, ELON, FLOKI ve PEPE gibi tokenler bir zamanlar sadece birer şakaydı. Bugün ise aynı DOGE, Elon Musk tarafından gündeme taşınıyor, coin’in piyasa değeri 10 milyar USD’yi aşıyor ve yaratıcısı kripto projelerinin %95’inin "aldatmaca ve çöp" olduğunu açıkça söylüyor. 

Düşük likiditeli kripto varlıklar bir anda çok popüler hâle geldi. Hatta fazla popüler. Birçok kişi bu "eğlenceli" coin’leri heyecanla satın aldı. Ancak, Musk’ın bir sonraki tweet’inden sonra bu tür varlıklara yüksek tutarda yatırım yapmayı düşünüyorsanız, planladığınızdan fazlasını harcamamaya dikkat edin. Alım yaptığınız anda coin’in fiyatı bir anda yükselebilir. Neden mi? Sandviç saldırıları.

Temel fikir

Birçok kişi, fiyat artmadan önce (örneğin bir ünlünün Twitter’da bahsetmesinden sonra) kripto almak için acele ederken "slippage" yani kaymayı göz ardı ediyor. Slippage, bir yatırımcının ödemeyi beklediği fiyat ile işlemin gerçekleştiği andaki gerçek varlık değeri arasındaki farktır ve piyasa dalgalanmalarına bağlı olarak değişebilir.

Bir örnekle açıklayalım. 100 USD’ye bir şey almak istiyorsunuz ve borsada alım emri veriyorsunuz. Ancak, emri verdiğiniz ile işlemin gerçekleştiği süre arasında piyasa hareket ediyor ve varlığın değeri %1 artıyor (veya azalıyor). Piyasa hangi yönde değişirse değişsin, siz 1 USD daha fazla ya da daha az ödemiş oluyorsunuz.

Eğer bu "şeyi" gerçekten almak istiyorsanız ve gelecekteki değer artışının bu kaybı telafi edeceğini düşünüyorsanız, bu yaklaşım mantıklı olabilir. Fiyat sabit olsaydı ve coin’in değeri emir gerçekleşmeden hemen önce hafifçe artsaydı, almak istediğiniz varlığı alamamış olurdunuz.

Peki ya sandviçler?

Piyasada ani fiyat artışlarına ne sebep olur? Bir başka örneğe bakalım. Bir yatırımcı olan Peter, bir DEX’te (merkeziyetsiz borsa) çok sayıda coin almak (veya takas etmek) istiyor ve fiyatın yakında artacağını umuyor (belki de Elon Musk yine bir şeyler yazdığı için). Her ne pahasına olursa olsun alım yapmaya kararlı ve gelecekteki kâr hayalleri mantıklı düşünmesini engelliyor. Peter, slippage toleransını fiyatın %50’si olarak ayarlıyor ve piyasanın bu kadar kısa sürede çok fazla yükselmeyeceğini umuyor. Genelde böyle olmaz, ama bu kez işler farklı.

Diğer yatırımcı Paul ise Peter’a karşı oynuyor. Paul’ün bir botu var; bu bot, mempool’daki bloklarda onaylanmamış işlemleri tarıyor ve yüksek slippage toleranslı, volatil kripto varlıkların (yani bu meme coin’lerin) büyük alımlarını arıyor. Bot, varlığın fiyatını artıracak büyük bir işlemi tespit ettiğinde, işlemin Peter’dan ÖNCE gerçekleşmesini sağlamak için yeterince yüksek bir komisyonla kendi alım emrini veriyor.

Sonuç olarak şu zincir yaşanıyor: Peter, varlığı 1 USD’den almak istiyor, ancak Paul’ün botu işlemi önden gerçekleştiriyor. Piyasa aniden yükseliyor ve Peter’ın yüksek slippage aralığı nedeniyle emri 1,3 USD’den gerçekleşiyor. Hemen ardından bot, 1 USD’ye aldığı varlığı 1,3 USD’den satıyor. Atı alan Üsküdar’ı geçiyor.

Bu yasal mı?

Eğer konu geleneksel menkul kıymetler olsaydı, cevap "hayır" olurdu. Bu tür işlemler, genellikle içeriden bilgi kullanımı olarak değerlendirilir ve neredeyse her ülkede yasaktır. Ancak DeFi dünyasında işler biraz farklı. Kripto paraların temel ilkesi şeffaflıktır; dolayısıyla herkesin erişebildiği verilerden kâr elde eden Paul’ü suçlamak zordur. Yasal mı? Evet. Etik mi? Pek sayılmaz.

Ne kadar yaygın?

Olması gerekenden daha yaygın. Yakın tarihli bir örnek: Uniswap’te jaredfromsubway.eth Ethereum cüzdanını kullanan bir yatırımcı, tek bir günde sandviç işlemlerinden 4 milyon USD’den fazla kazandı ve aynı sürede ağ komisyonlarına bir milyondan fazla harcadı.

Bu faaliyet yasal gri alanda yer aldığı için, borsalar kullanıcıları sandviç saldırılarından koruyacak mekanizmalar geliştirmekte acele etmiyor (kendi kârlarını da unutmayalım). Yine de bazı gelişmeler var. Tangem Wallet’ta kripto para takasını destekleyen 1inch, RabbitHole güvenli takas özelliğini başlattı. RabbitHole, yüksek riskli işlemlerinizi doğrudan doğrulayıcılara ileterek mempool’u atlar ve sandviç botlarının saldırı ihtimalini ortadan kaldırır.

Kendinizi nasıl koruyabilirsiniz?

Evet, mümkün. Düşük likiditeli kripto varlıklara yatırım yapacaksanız slippage’a dikkat edin ve yüksek miktarda alım yapacaksanız işlemi birkaç küçük parçaya bölmeye çalışın. Doğru, bu yöntem daha az kazançlı olabilir; ancak çok daha güvenlidir.