Sandviç Saldırıları: Varlıklarınızı Nasıl Korursunuz?

DOGE, SHIB, ELON, FLOKI ve PEPE gibi tokenler bir zamanlar yalnızca birer şakaydı. Bugün ise aynı DOGE, Elon Musk tarafından öne çıkarılıyor, piyasa değeri 10 milyar USD’yi aşıyor ve yaratıcısı kripto projelerinin %95’inin “aldatmaca ve çöp” olduğunu açıkça belirtiyor. 

Düşük likiditeli kripto varlıklar bir anda çok popüler hâle geldi. Hatta bazılarına göre fazla popüler. Birçok kişi bu “eğlenceli” coinleri hızla satın aldı. Ancak, Musk’ın bir sonraki tweet’inden sonra bu tür bir varlığa büyük miktarda yatırım yapmayı düşünüyorsanız, planladığınızdan fazlasını harcamamaya dikkat edin. Çünkü satın alma anında coin’in fiyatı bir anda yükselebilir. Sebebi ne? Sandviç saldırıları.

Temel fikir nedir?

Birçok kişi, fiyat artmadan önce (örneğin bir ünlünün Twitter paylaşımı sonrası) kripto almak için acele ederken “slippage”ı (kayma) göz ardı ediyor. Slippage, bir yatırımcının ödemeyi beklediği fiyat ile işlemin gerçekleştiği andaki gerçek değer arasındaki farktır; bu fark, piyasa dalgalanmalarından dolayı oluşur.

Bir örnek üzerinden gidelim. 100 USD’lik bir varlık almak istiyorsunuz ve borsada alış emri veriyorsunuz. Ancak, emri verdiğiniz an ile işlemin gerçekleştiği an arasında piyasa hareket ediyor ve varlığın değeri %1 artıyor (veya azalıyor). Piyasanın yönüne göre 1 USD daha fazla veya daha az ödeyebilirsiniz.

Eğer bu “şeyi” gerçekten almak istiyorsanız ve gelecekte varlığın değerinin artacağına inanıyorsanız, küçük bir kaybı göze almak mantıklı olabilir. Eğer fiyat sabit kalsaydı ve coin’in değeri işlemden hemen önce hafifçe artsaydı, almak istediğiniz varlığı alamazdınız.

Peki ya sandviçler?

Piyasanın aniden yükselmesine ne sebep olur? Başka bir örneğe bakalım. Bir yatırımcı olan Peter, bir DEX’te (merkeziyetsiz borsa) büyük miktarda coin almak (veya takas etmek) ister; fiyatın yakında yükseleceğini düşünmektedir (belki Elon Musk yine bahsetmiştir). Her ne pahasına olursa olsun almakta kararlıdır ve kâr beklentisi mantığının önüne geçmiştir. Peter, slippage toleransını fiyatın %50’si olarak belirler; piyasada kısa sürede bu kadar büyük bir artış olmayacağını düşünür. Genellikle olmaz, ancak bu sefer işler farklıdır.

Diğer yatırımcı Paul ise Peter’ın karşısında. Paul’ün bir botu vardır ve bu bot, mempool’daki bloklarda onaylanmamış işlemleri kontrol eder; yüksek slippage toleransı ile yapılan büyük hacimli, oynak kripto varlık alımlarını arar (yani bu meme coinler). Bot, fiyatı yükseltecek büyük bir işlemi tespit ettiğinde, işlemin Peter’dan önce gerçekleşmesini sağlamak için yeterince yüksek komisyon teklif ederek bir emir verir.

Sonuç olarak şu zincir oluşur: Peter, bir varlığı 1 USD’den almak istemiştir; ancak Paul’ün botu işlemi ondan önce gerçekleştirir. Piyasa hızla yükselir ve Peter’ın yüksek slippage aralığı nedeniyle emir, 1,3 USD’den gerçekleşir. Hemen ardından bot, 1 USD’den aldığı varlığı yeni fiyattan (1,3 USD) satar. Atı alan Üsküdar’ı geçmiştir.

Bu yasal mı?

Standart menkul kıymetlerden söz etseydik, cevap “hayır” olurdu. Çünkü bu tür bir yaklaşım, içeriden bilgi kullanımı olarak değerlendirilir ve neredeyse her yerde yasaklanmıştır. Ancak DeFi dünyasında işler biraz farklı. Kriptonun temel ilkesi şeffaflıktır; dolayısıyla Paul’ün herkese açık veriden yararlanmasını suçlamak zordur. Yasal mı? Evet. Etik mi? Pek sayılmaz.

Ne kadar yaygın?

Olması gerekenden daha yaygın. Yakın tarihli bir örnek: Uniswap’te jaredfromsubway.eth Ethereum cüzdanını kullanan bir yatırımcı, tek bir günde “sandviç” işlemlerinden 4 milyon USD’den fazla kazandı ve aynı sürede ağ komisyonlarına bir milyon dolardan fazla harcadı.

Bu faaliyet yasal gri alanda olduğu için, borsalar sandviç saldırılarına karşı koruma mekanizmaları sunmakta acele etmiyor (kendi kârlarını da unutmayalım). Yine de bazı gelişmeler var. Tangem Wallet’ta kripto para takasını destekleyen 1inch, RabbitHole güvenli takas özelliğini başlattı. RabbitHole, kullanıcıların yüksek riskli işlemlerini doğrudan doğrulayıcılara göndermesini sağlar; böylece mempool’u atlayarak sandviç botlarının saldırı ihtimalini ortadan kaldırır.

Kendinizi korumanın yolları var mı?

Evet. Düşük likiditeli kripto varlıklara yatırım yapacaksanız slippage’a dikkat edin; büyük miktarda alım yapmak istiyorsanız işlemi birkaç küçük parçaya bölmeye özen gösterin. Doğru, bu yöntem daha az kârlı olabilir; ancak çok daha güvenlidir.