Bitcoin Fork'larına Genel Bakış

Bitcoin, kendi adını taşıyan coiniyle ilk finansal blok zinciri projesidir; merkeziyetsiz, eşler arası bir ödeme sistemidir. Oldukça gelişmiş bir teknoloji olmasına rağmen, zamanla düşük ölçeklenebilirlik, düşük performans, yüksek işlem ücretleri gibi bazı sorunlar ortaya çıkmıştır.

Bu sorunları iyileştirmek için fork'lar tasarlanır: Fork, ağın gelişimini sağlamak ve çoğu zaman yeni coin'ler oluşturmak amacıyla blok zinciri yazılımında yapılan değişikliklerdir.

Bitcoin fork'ları nedir ve neden gereklidir?

Fork, temel blok zinciri kodunda yapılan belirli bir ayarlamadır; örneğin mevcut protokol algoritmalarının kurallarının değiştirilmesi gibi.

Fork'ların en yaygın nedenleri:

• Zincirin sıfırlanması. Herhangi bir blok zincirinde, kripto para zincirleri ve içindeki veri boyutu sürekli artar. Ancak bir fork, işlemlerin fork anından itibaren sayılmasıyla daha hızlı bir ağ oluşturmayı sağlar.
• Ağın iyileştirilmesi. Geliştiriciler, blok boyutunu artırabilir, hash algoritmalarını ve diğer parametreleri değiştirerek ağı hızlandırabilir ve blok zincirini daha güvenli ve merkeziyetsiz hale getirebilir.

Bitcoin fork'ları, blok zincirinin nasıl çalışacağı konusunda kripto para topluluğunda ciddi bir anlaşmazlık olduğunda da ortaya çıkabilir. Topluluğun bir kısmı blok zincirinde değişiklikleri desteklerken diğerleri karşı çıkarsa, fikir birliği sağlanamaz ve blok zinciri iki bağımsız ağa ayrılır.

Bitcoin hard fork ve soft fork: Farkları nedir?

Fork'lar doğaları gereği farklıdır; planlı veya kendiliğinden olabilirler. Fork'lar ikiye ayrılır: hard fork ve soft fork.

• Hard fork, blok zinciri zincirinin dallanmasını içerir; orijinal BTC kalırken yeni bir kripto para oluşur. Örneğin BCH (Bitcoin Cash). Bitcoin ve Bitcoin Cash'in geliştirme ekipleri, yol haritaları ve teknik özellikleri birbirinden farklıdır.
• Soft fork ise blok zinciri kodunda köklü değişiklikler yapmaz ve yeni bir coin ortaya çıkarmaz. Soft fork, mevcut özelliklerde iyileştirme ve değişiklik yapmaya odaklanır.

Bitcoin topluluğunda hard fork'lar oldukça popülerdir; çünkü yeni coin'ler ücretsiz olarak elde edilebilir.

Bitcoin'in başlıca hard fork'ları

İlk bitcoin bloğu 2009'da üretildiğinden bu yana, ağ birçok fork yaşamış; yaklaşık bir düzine yeni coin ve yüzün üzerinde alternatif blok zinciri projesi ortaya çıkmıştır. Ancak bunların çok azı kayda değer bir değere ulaşabilmiştir.

Bitcoin Cash (BCH)

Bu, bitcoin'in en bilinen fork'larından biridir. 1 Ağustos 2017'de bitcoin topluluğundaki anlaşmazlıklar sonucu ortaya çıkmıştır: Bir kısım SegWit2x protokolünün uygulanmasını ve blok boyutunun 2 MB'a çıkarılmasını desteklerken, diğerleri buna karşı çıkmıştır. Topluluğun bir kısmı algoritmalarda değişiklik yapmak yerine blok boyutunu 8 MB'a çıkararak BTC'nin ölçeklenebilirlik sorununu çözmek istemiştir; çünkü BTC saniyede 7'den fazla işlem gerçekleştiremiyordu.

Bitcoin Cash'te (saniyede 61 işlem) ağ işlem ücretleri de önemli ölçüde azalmıştır.

Zincir ayrıldıktan sonra, yeni blok zincirine geçmek isteyen BTC sahipleri, BTC bakiyelerine denk gelen miktarda BCH'ı hesaplarına almışlardır.

Bu fork'un bir fork'u da Kasım 2018'de ortaya çıkmış ve Bitcoin Satoshi Vision (BSV) oluşmuştur.

Bitcoin Gold (BTG)

Bir diğer popüler Bitcoin fork'u Ekim 2017'de oluşturulan Bitcoin Gold'dur (BTG). Bu fork'un amacı daha fazla merkeziyetsizlik sağlamaktı; çünkü o dönemde düğümlerin çoğu Çin'deki büyük madencilik havuzları tarafından kontrol ediliyordu.
Bunu sağlamak için madencilik algoritması değiştirildi; böylece sadece ASIC cihazı sahipleri değil, aynı zamanda sıradan GPU (grafik işlem birimi) sahipleri de madencilik yapabildi.

2018 ve 2020'de Bitcoin Gold'a %51 saldırısı düzenlendi; ancak ağ geliştiricileri her iki durumda da açıkları kapatmayı başardı ve BTG'yi kurtardı.

%51 saldırısı, bir grup madencinin bir kripto para blok zincirinin toplam hash oranının %51'ine sahip olmasıyla gerçekleşir. Bu saldırı sonucunda diğerlerinin blok bulması engellenir, coin'ler çift harcanabilir, suçlular tüm blok ödüllerini ve işlem ücretlerini toplar, işlem onayları engellenir ve ana coin fork'ları oluşabilir.

Bitcoin Diamond (BCD)

Orijinal BTC'nin bir diğer fork'u Kasım 2017'de ortaya çıkmıştır. Bu değişikliğin ana hedefi gizliliği artırmak ve işlem maliyetlerini azaltmaktı. Bunun için SHA-256 algoritması kullanıldı ve toplam coin arzı on katına çıkarıldı. Ayrıca blok boyutu 8 MB'a yükseltilerek daha fazla işlemin işlenmesi sağlandı.    

SHA-256 algoritması, veri şifrelemede kullanılan kriptografik bir hash algoritmasıdır. Herhangi bir veri miktarını 256-bit'lik bir çıktı verisine, yani tek yönlü ve geri çözülemeyen benzersiz bir hash'e dönüştürmek için kullanılır.

Diğer Bitcoin fork'ları

Çeşitli fork'lar ve bitcoin klonları mevcuttur. Hepsi orijinal bitcoin'i iyileştirmeyi hedeflemiştir. Ancak, düşük popülariteleri ve küçük piyasa değerleri nedeniyle başarısız olmuşlardır. Bu projelere Bitcoin Atom, Bitcoin Interest, Bitcoin Private, Lightning Bitcoin, BitcoinX, United Bitcoin, Super Bitcoin ve diğerleri örnek verilebilir.

En popüler Bitcoin soft fork'ları

Soft fork'lar da bitcoin için yaygındır. Ancak, yalnızca biri öne çıkmaktadır.

Segwit (Segregated Witness)

Bu, bitcoin protokolüne yapılan ve işlem değiştirilebilirliği sorunlarını çözen bir güncellemedir.

İşlem değiştirilebilirliği, bir işlemin birden fazla geçerli işlem kimliğine (txid) sahip olabilmesidir. Değiştirilebilirlik, bir işlemin imzalandıktan sonra bile bir kısmının değiştirilebilmesiyle oluşur; bu da imzayı geçersiz kılmaz.

Bu sorunu çözmek için, işlem imzalarının ana blok dışında tutulmasını sağlayan bir güncelleme önerildi. Böylece bloklar önemli ölçüde hafifledi ve imzalar artık hash kimliklerini etkilemediği için değiştirilebilirlik sorunu giderildi.

Ayrıca blok boyutu limiti artırıldı ve her bloğa daha fazla işlem eklenebildi. Bu da ağın kapasitesini iki katına çıkardı. İşlemler daha hızlı onaylandı ve işlem ücretleri azaldı.

Yaygın yanlış anlama: Bitcoin fork'u olmayanlar

İnternette, hatta Wikipedia'da bile Litecoin'in bir Bitcoin fork'u olduğu tanımına rastlayabilirsiniz. Ancak bu doğru değildir. Litecoin, Bitcoin ile aynı teknolojiye dayanarak oluşturulmuş olsa da, kendi orijinal blok zincirine sahip bağımsız bir kripto paradır. Bu nedenle, fork değildir; çünkü fork, bir blok zincirinin dalı anlamına gelir.

Aynı yanlış anlama, Bitcoin ağ teknolojisini temel alan diğer projeler için de geçerlidir: Namecoin, Primecoin ve diğerleri.