Bitcoin Fork’larının Genel Görünümü

Bitcoin, aynı adı taşıyan coin ile ilk finansal blockchain projesidir; merkeziyetsiz, eşler arası bir ödeme sistemidir. Oldukça gelişmiş bir teknoloji olmasına rağmen, sonradan düşük ölçeklenebilirlik, düşük performans, yüksek işlem ücretleri gibi bazı sorunlar ortaya çıkmıştır.

Bu sorunları iyileştirmek için fork’lar tasarlanmıştır: Fork, ağı iyileştirmek ve çoğu zaman yeni coin’ler oluşturmak amacıyla blockchain yazılım kodunda yapılan değişikliklerdir.

Bitcoin fork’ları nedir ve neden gereklidir?

Fork, temel blockchain kodunda yapılan belirli bir ayarlamadır; örneğin mevcut protokol algoritmalarının kurallarının değiştirilmesi gibi.

Fork’ların en yaygın nedenleri şunlardır:

• Zincirin sıfırlanması. Herhangi bir blockchain’in kripto para zincirleri, içinde depolanan veri boyutuyla birlikte sürekli büyür. Ancak bir fork, işlemlerin fork oluşturulduğu andan itibaren sayılmasıyla daha hızlı bir ağ yaratılmasını sağlar.
• Ağda iyileştirmeler. Geliştiriciler, blok boyutlarını artırabilir, hash algoritmalarını ve diğer parametreleri değiştirerek ağı hızlandırabilir ve blockchain’i daha güvenli ve merkeziyetsiz hâle getirebilirler.

Bitcoin fork’ları, ayrıca kripto para topluluğunda blockchain’in nasıl çalışması gerektiğiyle ilgili ciddi bir fikir ayrılığı olduğunda da ortaya çıkabilir. Topluluğun bir kısmı değişiklikleri desteklerken diğerleri desteklemediğinde, konsensüs sağlanamazsa blockchain ikiye ayrılır ve iki bağımsız ağ oluşur.

Bitcoin hard fork ve soft fork’ları: Farkları nedir?

Fork’lar doğası gereği farklıdır; planlı veya kendiliğinden olabilirler. Fork’lar hard fork ve soft fork olarak ikiye ayrılır.

• Hard fork, blok zincirinin dallanmasını içerir ve orijinal BTC’den ayrılarak yeni bir kripto para oluşturur. Örneğin BCH (Bitcoin Cash). Bitcoin ve Bitcoin Cash’in geliştirme ekipleri, yol haritaları ve teknik özellikleri farklıdır.
• Soft fork ise blockchain kodunda köklü değişiklikler yapmaz ve yeni bir coin ortaya çıkarmaz. Soft fork, mevcut özelliklerde iyileştirmeler ve değişiklikler yapmaya odaklanır.

Bitcoin topluluğunda hard fork’lar oldukça popülerdir; çünkü yeni coin’ler ücretsiz olarak elde edilebilir.

Bitcoin’in başlıca hard fork’ları

İlk bitcoin bloğu 2009’da oluşturulduğundan beri ağda birçok fork gerçekleşmiş, yaklaşık bir düzine yeni coin ve yüzün üzerinde alternatif blockchain projesi ortaya çıkmıştır. Ancak bunların çok azı gerçekten bir değere sahiptir.

Bitcoin Cash (BCH)

Bu, bitcoin’in en bilinen fork’larından biridir. 1 Ağustos 2017’de bitcoin topluluğundaki tartışmalar sonucu ortaya çıkmıştır: Bazı kişiler SegWit2x protokolünün uygulanmasını ve blok boyutunun 2 Mb’a çıkarılmasını desteklerken, diğerleri buna karşı çıkmıştır. Topluluğun bir kısmı algoritmaları değiştirmek yerine blok boyutunu 8 Mb’a çıkararak BTC’nin ölçeklenebilirlik sorununu çözmek istemiştir; çünkü BTC saniyede 7’den fazla işlem gerçekleştiremiyordu.

Bitcoin Cash’te (BCH) işlem hızı (saniyede 61 işlem) artarken, ağ komisyon ücreti de önemli ölçüde azalmıştır.

Zincir ayrıldıktan sonra, yeni blockchain’e geçmek isteyen BTC sahipleri, sahip oldukları BTC miktarı kadar BCH’ı hesaplarına almıştır.

Bu fork’tan doğan yeni bir fork ise Kasım 2018’de ortaya çıkan Bitcoin Satoshi Vision (BSV) olmuştur.

Bitcoin Gold (BTG)

Ekim 2017’de oluşturulan bir diğer popüler Bitcoin fork’u Bitcoin Gold’dur (BTG). Bu fork’un amacı, daha fazla merkeziyetsizlik sağlamaktı; çünkü o dönemde düğümlerin çoğu Çin’deki büyük madencilik havuzlarının kontrolündeydi.
Bunu sağlamak için madencilik algoritması değiştirildi ve sadece ASIC cihazı sahipleri değil, aynı zamanda normal GPU (grafik işlem birimi) sahipleri de madenciliğe katılabildi.

2018 ve 2020’de Bitcoin Gold’a iki kez %51 saldırısı gerçekleşti; ancak ağ geliştiricileri her iki durumda da açıkları kapatarak BTG’yi kurtardı.

%51 saldırısı, bir grup madencinin bir kripto para blockchain’inde ağın hash oranının %51’ini ele geçirmesiyle yapılan bir saldırıdır. Bu saldırı, diğerlerinin blok bulmasını engeller, coin’lerin çift harcanmasına, suçluların tüm blok ödüllerini ve işlem ücretlerini toplamasına, işlemlerin onaylanamamasına ve ana coin’in fork’lanmasına yol açar.

Bitcoin Diamond (BCD)

Orijinal BTC’nin bir diğer fork’u Kasım 2017’de ortaya çıkmıştır. Bu değişikliğin temel amacı gizliliği artırmak ve işlem maliyetlerini azaltmaktı. Bunun için SHA-256 algoritması kullanılmış, toplam coin arzı on katına çıkarılmıştır. Ayrıca blok boyutu 8 Mb’a yükseltilerek daha fazla işlemin işlenmesi sağlanmıştır.    

SHA-256 algoritması, veri şifrelemede kullanılan kriptografik bir hash algoritmasıdır. Herhangi bir miktardaki bilgiyi 256 bit’lik bir çıktıya, yani orijinal veriye geri döndürülemeyen benzersiz tek yönlü bir hash’e dönüştürmek için kullanılabilir.

Diğer Bitcoin fork’ları

Farklı fork’lar ve bitcoin klonları da mevcuttur. Hepsi orijinal bitcoin’i iyileştirmeyi amaçlamıştır. Ancak düşük popülariteleri ve küçük piyasa değerleri nedeniyle başarısız olmuşlardır. Bu tür blockchain projelerine Bitcoin Atom, Bitcoin Interest, Bitcoin Private, Lightning Bitcoin, BitcoinX, United Bitcoin, Super Bitcoin ve diğerleri örnek verilebilir.

En popüler Bitcoin soft fork’ları

Soft fork’lar da bitcoin için yaygındır. Ancak, yalnızca bir tanesi öne çıkmaktadır.

Segwit (Segregated Witness)

Bu, bitcoin protokolünde işlem değiştirilebilirliği sorunlarını gideren bir güncellemedir.

İşlem değiştirilebilirliği, bir işlemin birden fazla geçerli işlem kimliğine (txid) sahip olabilmesidir. Değiştirilebilirlik, bir işlemin imzalandıktan sonra bile bir kısmının değiştirilebilmesiyle ortaya çıkar; bu da imzayı geçersiz kılmaz.

Bu sorunu çözmek için, işlem imzalarının ana blok dışında tutulmasını öneren bir güncelleme sunuldu. Bu sayede bloklar önemli ölçüde hafifledi ve imzalar artık hash tanımlayıcılarını etkilemediği için değiştirilebilirlik sorunu giderildi.

Blok boyutu limiti de artırıldı ve her bloğa daha fazla işlem eklenebildi. Bu da ağın kapasitesini iki katına çıkardı. İşlemler daha hızlı onaylandı ve ücretler azaldı.

Yaygın yanlış anlama: Bitcoin fork’u olmayanlar

İnternette, hatta Wikipedia’da bile Litecoin’in Bitcoin’in bir fork’u olduğu tanımına rastlayabilirsiniz. Ancak bu doğru değildir. Litecoin’in Bitcoin ile aynı teknolojiye dayanarak oluşturulmuş olması, onu Bitcoin’in bir fork’u yapmaz. Litecoin kendi orijinal blockchain’inde çalışan bağımsız bir kripto paradır. Bu nedenle fork değildir; çünkü fork, bir blockchain’in dalıdır.

Aynı yanlış anlama, Bitcoin ağ teknolojisine dayalı olarak oluşturulan Namecoin, Primecoin ve diğer blockchain projeleri için de geçerlidir.