Ethereum Fork'larına Genel Bakış

Fork'lar, blok zinciri kodunda yapılan değişiklikler olarak, çeşitli blok zinciri projelerinde sıkça karşılaşılan bir durumdur.

Kripto topluluğunda belirli bir konuda yaşanan anlaşmazlıklar veya blok zincirinin programlama kodunda iyileştirme gereksinimi, fork'ların iki ana nedenidir.

Fork'lar; kaynak kodunda yapılan küçük düzeltmelerden veya artımlı yazılım güncellemelerinden, blok zinciri protokolünde köklü değişikliklere kadar uzanabilir. Fork'lar planlı ya da plansız şekilde gerçekleşebilir.

Hard fork'lar

Hard fork'lar, en önemli fork türü olarak kabul edilir. Bu tür bir fork, blok zincirinin geri döndürülemez şekilde ayrılması anlamına gelir ve yeni protokol, eski protokolle tamamen uyumsuz hale gelir.

Hard fork'lar, ağın yeni bir blok zinciri sürümüne geçmesine veya iki farklı ağa bölünmesine neden olan büyük algoritma değişiklikleridir. Çoğunlukla yeni kripto paraların oluşturulması ve yeni kripto projelerinin başlatılması için kullanılırlar.

Ethereum ve hard fork'ları

Ethereum, piyasa değeri açısından ikinci sırada yer alır ve token çıkarmak, merkeziyetsiz platform oluşturmak, NFT alıp satmak isteyenler için popüler bir blok zinciridir. Günümüzde Ethereum ağında günlük işlem hacmi 3 milyar dolara ulaşırken, üçüncü parti ürünler sayesinde blok zincirinde yaklaşık 60 milyar dolar daha yer almaktadır. 

Ethereum, ağı geliştirmek için sistematik değişiklikler uygulayan, oldukça aktif bir kripto topluluğuna sahiptir.

Her yeni Ethereum hard fork'u, kullanıcıların belirli sorunlarını çözmek amacıyla tasarlanmıştır.

Ethereum'un en bilinen hard fork'ları

30 Temmuz 2015'teki lansmanından bu yana Ethereum birçok kez güncellendi. En bilinen hard fork'lar şunlardır:

• Frontier (30 Temmuz 2015);
• Frontier Thawing (Ice Age) (7 Eylül 2015);
• Homestead (14 Mart 2016);
• Ethereum Classic (20 Temmuz 2016);
• Tangerine Whistle (18 Ekim 2016);
• Spurious Dragon (22 Kasım 2016);
• Byzantium (16 Ekim 2017);
• Constantinople (29 Şubat 2019);
• Istanbul (8 Aralık 2019);
• Muir Glacier (2 Ocak 2020);
• Beacon Chain (1 Aralık 2020);
• Berlin (15 Nisan 2021);
• London (5 Eylül 2021);
• Merge (Bellatrix ve Paris) (15 Eylül 2022).

Frontier

Frontier aslında bir hard fork değildir, ancak ana Ethereum blok zincirinin başlatılmasıyla ilgili bir olay olduğu için burada başlamak gerekir. Ana amacı, geliştiricilerin dApp'ler ve yeni kripto paralar oluşturmasını sağlamaktır. Ethereum, başlangıçta büyük ölçekli bir ekosistem olarak tasarlanmıştı ve günümüzde de bu amaca ulaşmıştır.

Frontier Thawing (Ice Age)

Bu, blok zinciri güncellemelerinin güvenliğini ve hızını artırmak için uygulanan, plansız bir hard fork'tur.

Homestead

Bu fork'un temel amacı, merkeziyetçiliği önlemekti. Ağın kripto parası (ETH) ile işlem yapmak kullanıcılar için mümkün hale geldi ve akıllı kontratlar da kullanılabilir oldu.

Bunun ardından Ethereum, tam anlamıyla bir DeFi projesine dönüştü. Yerel coin'i popülerleşti, birçok kripto kullanıcısı Ethereum'a yatırım yaptı ve ETH ticareti kripto topluluğunda hız kazandı.

Ethereum Classic

Ethereum Classic, Ethereum projesinin ilk ciddi sınavlarından biri oldu. Bu hard fork, başarısız DAO olayından sonra gerçekleştirildi.

DAO (merkeziyetsiz otonom organizasyon) sırasında ekip, token satışıyla 150 milyon dolar topladı ancak kimliği bilinmeyen bir saldırgan 50 milyon dolarlık ETH çaldı.

Bu olay, geliştiricileri çalınan fonları geri almak için bir hard fork uygulamaya zorladı. Sonuç olarak blok zinciri ikiye ayrıldı: Ethereum Classic ve ana ağ.

Ağdan çalınan coin'ler, akıllı kontratın yazılım kodu gereği 28 gün boyunca ara bir hesapta kilitlendi. Bu süre zarfında, hileli işlemleri geri almak için bir hard fork gerçekleştirildi. ETH'si çalınan kullanıcılar, ana ağda varlıklarını geri aldı. Aynı zamanda, hard fork'u desteklemeyen kullanıcılar, ETH'nin çalındığı eski blok zincirinde çalışmaya devam etti. Bu ağ ve coin, ETC (Ethereum Classic) olarak adlandırıldı.

Tangerine Whistle

DAO ve ana ağ ayrımı hâlâ tartışılırken, ağa başka bir DDoS saldırısı düzenlendi. Blok zinciri, boş işlemlerle doldurularak gerçek işlemlerin bloklara alınmasında sorunlar yaşandı. 

Bu durum, plansız Tangerine Whistle fork'unu tetikledi. Amaç, bazı kodların çalıştırılma maliyetini artırarak saldırganlar için saldırıyı çok daha maliyetli hale getirmekti.

Spurious Dragon

Boş işlem akışının yanı sıra, saldırganlar ağı boş hesaplarla devre dışı bırakmaya çalıştı. Sıfır bakiyeli boş hesaplar oluşturup transferler yaptılar. Hesaplarda veri yoktu fakat işlemler blok zincirine kaydedildi ve ağın boyutu büyüdü, normal işlemler gecikti.

Bu saldırılar, 8 milyon boş adresten gerçekleştirildi ve blok zincirinin oluşma süresini 1-2 saniye artırdı.

Sonuç olarak, saldırıların etkilerini ortadan kaldırmak, bazı işlem kodlarının maliyetini değiştirmek ve ağı boş bakiyelerden temizlemek için yeni bir hard fork uygulandı.

Metropolis Güncellemesi: Byzantium ve Constantinople

Büyük Metropolis hard fork'u ikiye ayrıldı: Byzantium ve Constantinople.

Byzantium

Metropolis güncellemesi, Byzantium hard fork'u ile başladı. Bu fork, 2015'ten beri Ethereum yol haritasındaydı. Sonuçları şunlardı:

• işlem onay hızında artış;
• madenci ödülünün 5 ETH'den 3 ETH'ye düşürülmesi;
• zorluk bombasının bir buçuk yıl ertelenmesi.

Zorluk bombası, PoW konsensüs algoritmasını kullanan ETH madenciliğinin zorluğunu kademeli olarak artıran ve blok üretim maliyetini yükselten bir yazılım kodudur.

• işlem gizliliğinde artış.

Constantinople

Bu, Metropolis güncellemesinin ikinci aşamasıdır. Madenci ödülü daha da azaldı (3 ETH'den 2 ETH'ye) ve madencilik hızı arttı (yaklaşık 14 saniye). Bu fork, Ethereum blok zincirinin PoW ve PoS'un birleştiği hibrit bir yapıya geçişinin de zeminini hazırladı.

Constantinople fork'u sayesinde Ethereum daha hızlı, verimli ve kullanışlı hale geldi. Akıllı kontrat geliştirmek kolaylaştı ve Ethereum kodundaki bazı işlemler basitleştirildi.

Istanbul

Bu güncelleme şu sorunları çözmeyi hedefledi:

• DDoS saldırılarına karşı direncin artırılması;
• gas (işlem ücreti) hesaplamalarında değişiklikler;
• blok zincirinin ölçeklenebilirliğinin artırılması;
• ağın PoW tabanlı coin'lerle uyumluluğunun sağlanması.

Muir Glacier

Istanbul fork'u tam anlamıyla başarılı olmadı; güncelleme sırasında düğümlerin yarısından azı gerekli yazılımı yüklemişti. Blok zinciri madencilik süresi artmaya başladı ve 2 Ocak 2020'de Ethereum, zorluk bombasını tekrar ertelemek amacıyla Muir Glacier fork'unu gerçekleştirdi.

Beacon Chain: Ethereum 2.0'ın başlangıcı

Bu fork, en çok beklenenlerden biri olarak değerlendirilebilir. Kripto topluluğu, ETH 2.0'ın başlatılmasını yıllarca bekledi. Birçok yatırımcı, Beacon Chain'i mümkün olan en kısa sürede kullanmak istedi.

Beacon Chain, token, işlem veya dApp içermeyen boş bir ağdır. Yalnızca Proof-of-Stake konsensüs blok zinciri olarak oluşturulmuştur.

Beacon Chain boş bir blok zinciri olduğu için Ethereum ağıyla birleşip PoW konsensüsünü PoS ile değiştirebildi. Nitekim bu da gerçekleşti.

İlk blok zinciri, geliştiriciler tarafından 1 Aralık 2020'de oluşturuldu. Madenciler yerine doğrulayıcılar tarafından desteklendi. Doğrulayıcılar, kişi başı 32 ETH yatırdı ve toplamda 524.288 ETH toplandı.

Berlin

Bu hard fork, esasen Istanbul'un ikinci aşaması ve London fork'una hazırlık niteliğindedir.
Berlin ile şu iyileştirmeler önerildi:

• işlem ücretlerinde azalma;
• farklı işlem türleri;
• daha hızlı işlem işleme;
• yeni ticaret işlemi türleri.

London

Ethereum 2.0'ın son aşamasına yönelik bir diğer sistem güncellemesidir. London, oldukça tartışmalı bir konu oldu. Bazı kullanıcılar düşük komisyonları beğenirken, bazıları ise işlem onay ücretlerinin azaltılması anlamına gelen EIP-1559'dan hoşlanmadı. 

EIP (Ethereum Improvement Proposal), Ethereum'u geliştirmeye yönelik ayrı bir öneridir. Bu tür öneriler arasında hard fork'lar da bulunur.

Merge

15 Eylül 2022'de, Ethereum ağında beklenen Merge tamamlandı. 
Piyasa değeri en yüksek ikinci kripto para, Proof-of-Work konsensüs mekanizmasından Proof-of-Stake konsensüsüne geçti. 

Merge iki aşamada gerçekleşti: Bellatrix ve Paris. Merge, 6 Eylül 2022'de Bellatrix fork'u ile resmi olarak başladı. Bellatrix, konsensüs katmanında bir blok zinciri güncellemesidir. Paris ise yürütme katmanını kapsar. Bu güncelleme, Ethereum ağını Proof-of-Work'ten Proof-of-Stake'e taşıdı.

Merge'in gerçekleşmesinden bir gün sonra, ağda iki hard fork başlatıldı: ETHW ve ETHF. Temel farkları, PoW konsensüs algoritmasını desteklemeleridir.

Ethereum topluluğu, Merge'e altı yıl boyunca hazırlandı. Birçok kişi bu hard fork'u yalnızca bir fork olarak değil, kripto paranın tarihinde önemli bir kilometre taşı olarak görüyor.

Merge, merkeziyetsiz ve herkese açık bir ağın mümkün olan en enerji verimli şekilde çalışabileceğini kanıtlamalıdır.