Ethereum Fork'larına Genel Bakış

Fork'lar, blok zinciri kodunda yapılan değişiklikler olarak, birçok blok zinciri projesinde sıkça karşılaşılan olaylardır.

Kripto topluluğunda belirli bir konuda yaşanan anlaşmazlıklar veya blok zincirinin yazılımında iyileştirme gereksinimi, fork'ların başlıca iki nedenidir.

Fork'lar; kaynak kodunda yapılan küçük düzeltmelerden veya artımlı yazılım güncellemelerinden, blok zinciri protokolünde köklü değişikliklere kadar uzanabilir. Fork'lar planlı veya plansız olarak da gerçekleşebilir.

Hard fork'lar

Hard fork'lar, en önemli fork türü olarak kabul edilir. Bu türde, blok zincirinde geri dönüşü olmayan bir ayrım yaşanır ve yeni protokol eski protokolle tamamen uyumsuz hale gelir.

Hard fork'lar, blok zinciri algoritmalarında yapılan büyük değişikliklerdir ve ağın yeni bir blok zinciri sürümüne geçmesine veya iki ayrı ağa bölünmesine yol açar. Hard fork'lar sıklıkla yeni kripto paraların ve projelerin başlatılması için kullanılır.

Ethereum ve hard fork'ları

Ethereum, piyasa değerine göre ikinci sıradadır ve token çıkarmak, merkeziyetsiz platform oluşturmak veya NFT alıp satmak isteyenler için popüler bir blok zinciridir. Bugün, Ethereum ağında günlük işlem hacmi 3 milyar dolara ulaşırken, üçüncü taraf ürünler sayesinde blok zincirinde yaklaşık 60 milyar dolar daha bulunmaktadır. 

Ethereum, ağı geliştirmek için sistematik değişiklikler uygulayan oldukça aktif bir kripto topluluğuna sahiptir.

Her yeni Ethereum hard fork'u, belirli kullanıcı sorunlarını çözmek için tasarlanmıştır.

Ethereum'un en bilinen hard fork'ları

30 Temmuz 2015'teki lansmanından bu yana Ethereum birçok kez güncellendi. En bilinen hard fork'lar şunlardır:

• Frontier (30 Temmuz 2015);
• Frontier Thawing (Ice Age) (7 Eylül 2015);
• Homestead (14 Mart 2016);
• Ethereum Classic (20 Temmuz 2016);
• Tangerine Whistle (18 Ekim 2016);
• Spurious Dragon (22 Kasım 2016);
• Byzantium (16 Ekim 2017);
• Constantinople (29 Şubat 2019);
• Istanbul (8 Aralık 2019);
• Muir Glacier (2 Ocak 2020);
• Beacon Chain (1 Aralık 2020);
• Berlin (15 Nisan 2021);
• London (5 Eylül 2021);
• Merge (Bellatrix ve Paris) (15 Eylül 2022).

Frontier

Frontier aslında bir hard fork değildir; ancak ana Ethereum blok zincirinin başlatılmasıyla ilgili olduğu için başlangıç noktası olarak alınır. Temel amacı, geliştiricilerin dApp'ler ve yeni kripto paralar oluşturmasını sağlamaktır. Ethereum başından beri büyük ölçekli bir ekosistem olarak tasarlanmıştı ve bugün de öyledir.

Frontier Thawing (Ice Age)

Bu, blok zinciri güncellemelerinin güvenliğini ve hızını artırmak amacıyla uygulanan, planlanmamış bir hard fork'tur.

Homestead

Bu fork'un ana hedefi, merkezileşmeyi önlemektir. Ağın kripto parası (ETH) ile yapılan işlemler kullanıcılar için erişilebilir hale gelmiş ve akıllı sözleşmeler kullanma imkânı sunulmuştur.

Bunun ardından Ethereum tam anlamıyla bir DeFi projesine dönüştü. Yerel coin'i popülerleşti, birçok kripto kullanıcısı Ethereum'a yatırım yaptı ve ETH ticareti kripto topluluğunda arttı.

Ethereum Classic

Ethereum Classic, Ethereum projesinin ilk ciddi sınavlarından biri olmuştur. Bu hard fork, başarısız DAO olayından sonra gerçekleştirildi.

DAO (merkeziyetsiz otonom organizasyon) sırasında ekip token satışıyla 150 milyon dolar topladı; ancak kimliği bilinmeyen bir saldırgan 50 milyon dolarlık ETH çaldı.

Bu olay, geliştiricileri çalınan parayı geri almak için bir hard fork uygulamaya zorladı. Sonuç olarak blok zinciri ikiye bölündü: Ethereum Classic ve ana ağ.

Çalınan coin'ler, akıllı sözleşmenin yazılım koduna göre 28 gün boyunca ara bir hesapta kilitlendi. Bu süre zarfında, hileli işlemleri geri almak için bir hard fork gerçekleştirildi. ETH'si (Ethereum) çalınan kullanıcılar, ana ağda varlıklarını geri aldı. Aynı zamanda, hard fork'u desteklemeyen kullanıcılar ise ETH'nin çalındığı eski blok zincirinde işlem yapmaya devam etti. Bu ağ ve coin, ETC (Ethereum Classic) olarak yeniden adlandırıldı.

Tangerine Whistle

DAO ve ana ağ bölünmesi hâlâ tartışılırken, ağa başka bir DDoS saldırısı düzenlendi. Blok zinciri, boş işlemlerle doldurularak gerçek işlemlerin bloklara eklenmesinde sorunlara yol açtı. 

Bu durum, plansız Tangerine Whistle fork'unu tetikledi. Amaç, bazı kodların çalıştırılma maliyetini artırarak saldırganlar için saldırıyı son derece pahalı hâle getirmekti.

Spurious Dragon

Boş işlem akışının yanı sıra, saldırganlar ağı boş hesaplarla devre dışı bırakmaya çalıştı. Saldırganlar, boş hesaplar oluşturup sıfır bakiyeler transfer etti. Hesaplarda aslında veri yoktu; ancak işlemler gerçekleştirildi ve blok zincirine kaydedildi, bu da zincirin boyutunu artırıp normal işlemleri geciktirdi.

Bu saldırılar, 8 milyon boş adresten gerçekleştirildi ve blok zinciri oluşturma süresini 1-2 saniye uzattı.

Sonuç olarak, saldırıların etkilerini gidermek, bazı işlem kodlarının maliyetini değiştirmek ve ağı boş bakiyelerden temizlemek için bir hard fork daha uygulandı.

Metropolis Güncellemesi: Byzantium ve Constantinople

Büyük Metropolis hard fork'u iki aşamaya bölündü: Byzantium ve Constantinople.

Byzantium

Metropolis güncellemesi, Byzantium hard fork'u ile başladı. Bu fork, 2015'ten beri Ethereum yol haritasında bulunuyordu. Sonuçları şunlardı:

• işlem onay hızının artması;
• madenci ödülünün 5 ETH'den 3 ETH'ye düşürülmesi;
• zorluk bombasının bir buçuk yıl ertelenmesi.

Zorluk bombası, PoW konsensüs algoritmasını kullanan ETH madenciliğinin zorluğunu kademeli olarak artıran ve blok üretim maliyetini yükselten bir yazılım kodudur.

• işlem gizliliğinin artması.

Constantinople

Bu, Metropolis güncellemesinin ikinci aşamasıdır. Madenci ödülü daha da azaltıldı (3 ETH'den 2 ETH'ye) ve madencilik hızı arttı (yaklaşık 14 saniye). Bu fork ayrıca Ethereum blok zincirinin PoW ve PoS hibritine geçişinin de zeminini hazırladı.

Constantinople fork'u sonucunda Ethereum daha hızlı, verimli ve kullanışlı hâle geldi. Akıllı sözleşmelerin geliştirilmesi kolaylaştı ve Ethereum kodundaki bazı işlemler basitleştirildi.

Istanbul

Bu güncelleme, şu sorunların çözümünü hedefliyordu:

• DDoS saldırılarına karşı direncin artırılması;
• gas (işlem ücreti) hesaplamalarında değişiklikler;
• blok zincirinin ölçeklenebilirliğinin artırılması;
• ağın PoW ile çalışan coin'lerle uyumunun sağlanması.

Muir Glacier

Istanbul fork'u tam anlamıyla başarılı olmadı; güncelleme sırasında düğümlerin yarısından azı gerekli yazılımı yüklemişti. Blok zinciri madencilik süresi artmaya başladı ve 2 Ocak 2020'de Ethereum, zorluk bombasını bir kez daha ertelemek amacıyla Muir Glacier fork'unu gerçekleştirdi.

Beacon Chain: Ethereum 2.0'ın başlangıcı

Bu fork, şüphesiz en çok beklenenlerden biridir. Kripto topluluğu, ETH 2.0'ın başlatılmasını yıllardır bekliyordu. Birçok yatırımcı, Beacon Chain'i mümkün olan en kısa sürede kullanmak istedi.

Beacon Chain, token, işlem veya dApp içermeyen boş bir ağdır. Yalnızca Proof-of-Stake konsensüs blok zinciri olarak oluşturulmuştur.

Beacon Chain boş bir blok zinciri olduğu için Ethereum ağıyla birleşip PoW konsensüsünü PoS ile değiştirebildi. Nitekim bu da gerçekleşti.

İlk blok zinciri, geliştiriciler tarafından 1 Aralık 2020'de oluşturuldu. Burada madenciler yerine doğrulayıcılar vardı. Doğrulayıcılar, kişi başı 32 ETH yatırarak toplamda 524.288 ETH topladı.

Berlin

Bu hard fork, aslında Istanbul'un ikinci aşaması ve London fork'una hazırlıktır.
Berlin, birkaç iyileştirme önerdi:

• işlem ücretlerinin azaltılması;
• farklı işlem türleri;
• daha hızlı işlem işleme;
• yeni ticaret işlemi türleri.

London

Ethereum 2.0'ın son aşamasına yönelik bir diğer sistem güncellemesidir. London, oldukça tartışmalı bir konu oldu. Bazı kullanıcılar düşük komisyonlar nedeniyle güncellemeyi beğenirken, bazıları ise işlem onay ücretlerinin azaltılması anlamına gelen EIP-1559'dan memnun kalmadı. 

EIP (Ethereum Improvement Proposal), Ethereum'u iyileştirmek için sunulan ayrı bir öneridir. Bu tür öneriler arasında hard fork'lar da yer alır.

Merge

15 Eylül 2022'de, Ethereum ağında beklenen Merge tamamlandı. 
Piyasa değeri açısından ikinci sıradaki kripto para, Proof-of-Work konsensüs mekanizmasından Proof-of-Stake konsensüsüne geçti. 

Merge, iki aşamaya ayrıldı: Bellatrix ve Paris. Merge, 6 Eylül 2022'de Bellatrix fork'u ile resmen başlatıldı. Bellatrix, konsensüs katmanında bir blok zinciri güncellemesidir. Paris ise uygulama katmanını içerir. Bu güncelleme, Ethereum ağını Proof-of-Work'ten Proof-of-Stake'e taşıdı.

Merge'in gerçekleşmesinden bir gün sonra, ağda iki hard fork başlatıldı: ETHW ve ETHF. Bunların temel farkı, PoW konsensüs algoritmasını desteklemeleridir.

Ethereum topluluğu, Merge'e altı yıl boyunca hazırlandı. Birçok kişi bu hard fork'u yalnızca bir fork olarak değil, kripto paranın tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak görüyor.

Merge, merkeziyetsiz ve herkese açık bir ağın, mümkün olan en enerji verimli şekilde çalışabileceğini kanıtlamalıdır.